Valletta

Spis treści

Historia

Stolica Malty została założona 28 marca 1566 roku przez Wielkiego Mistrza zakonu joannitów (kawalerów maltańskich), Jeana Parisot de Valette, od którego nazwiska miasto wzięło swoją nazwę.

Założenie miasta było bezpośrednią konsekwencją Wielkiego Oblężenia Malty z 1565 roku, w którym rycerze zakonni wraz z ludnością wyspy odparli najazd wojsk Imperium Osmańskiego.

Aby zapobiec podobnym zagrożeniom w przyszłości, zakon postanowił zbudować nowoczesną, potężnie ufortyfikowaną stolicę na wąskim półwyspie Sciberras, otoczonym przez dwa naturalne porty.

Okresy w historii kraju:

XVI wiek: Projekt miasta opracował włoski architekt Francesco Laparelli (uczeń Michała Anioła). Valletta powstała na planie siatki kartograficznej z prostokątnym układem ulic, co było niezwykle nowoczesnym rozwiązaniem urbanistycznym w tamtych czasach.
Okres joannitów (1566–1798): Przez ponad dwa stulecia miasto rozwijało się jako centrum kulturalne, militarne i religijne regionu. Powstały wówczas liczne pałace (tzw. auberges), bastiony oraz współkatedra św. Jana.
Panowanie francuskie (1798–1800): Napoleon Bonaparte zajął Maltę bez walki w drodze do Egiptu, kończąc rządy zakonników. Francuska okupacja trwała jednak krótko z powodu oporu mieszkańców.
Panowanie brytyjskie (1800–1964): Valletta stała się kluczową bazą morską Brytyjczyków na Morzu Śródziemnym. W trakcie II wojny światowej miasto poniosło ogromne zniszczenia w wyniku ciężkich bombardowań sił Osi (tzw. Drugie Oblężenie Malty).
Współczesność: Po uzyskaniu niepodległości przez Maltę w 1964 roku Valletta pozostała stolicą kraju. W 1980 roku całe miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO ze względu na wyjątkowe zagęszczenie zabytków (jest jednym z najbardziej zagęszczonych obszarów zabytkowych na świecie). W 2018 roku pełniło funkcję Europejskiej Stolicy Kultury.

Co zobaczyć w Valletcie

Valletta to miasto-muzeum, w którym na powierzchni zaledwie kilkudziesięciu hektarów zagęszczono setki zabytków. Większość atrakcji znajduje się w odległości krótkiego spaceru od siebie.

Najważniejsze zabytki i architektura

Współkatedra św. Jana – Z zewnątrz wydaje się surową twierdzą, jednak wewnątrz skrywa jedno z najbardziej ociekających złotem i barokowymi zdobieniami wnętrz w Europie. Posadzka składa się z marmurowych płyt nagrobnych rycerzy zakonnych. Główny punkt: Kaplica Oratorium, gdzie wisi słynny obraz Caravaggia „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” (jedyne dzieło podpisane przez artystę).
Pałac Wielkiego Mistrza – Historyczna siedziba przywódców Zakonu Maltańskiego, a dziś oficjalna rezydenja prezydenta kraju. Udostępnione do zwiedzania są wystawne sale reprezentacyjne oraz bogata Zbrojownia (Armoury) z pancerzami i bronią z czasów Wielkiego Oblężenia.
Fort św. Elma oraz Narodowe Muzeum Wojny – Fort usytuowany na samym cyplu półwyspu Sciberras, który odegrał kluczową rolę podczas oblężenia w 1565 roku. W jego wnętrzu mieści się muzeum prezentujące burzliwą historię militarną Malty, ze szczególnym uwzględnieniem I i II wojny światowe
Casa Rocca Piccola – XVI-wieczny pałac szlachecki, wciąż zamieszkany przez prapotomków arystokratycznej rodziny de Piro. Zwiedzanie z przewodnikiem pozwala zobaczyć, jak wyglądało życie maltańskiej elity na przestrzeni wieków (wraz z podziemnym schronem z czasów II wojny światowej).
Ogrody Upper Barrakka – najsłynniejszy punkt widokowy w mieście. Oferuje panoramę Wielkiego Portu oraz Trzech Miast (Birgu, Senglea, Cospicua). Codziennie o 12:00 oraz 16:00 na dolnym tarasie odbywa się uroczysty wystrzał ze starych armat.
Ulica Republiki i Ulica Kupiecka – Główne ciągi piesze miasta, pełne restauracji, kawiarenek oraz tradycyjnych budynków z charakterystycznymi drewnianymi, zabudowanymi balkonami (gallarijas).
Bramy i plac przed wejściem do miasta – Wchodząc do Valletty od strony dworca autobusowego, mija się monumentalną Fontannę Trytona, nowoczesną Bramę Miejską oraz budynek maltańskiego Parlamentu i ruiny Teatru Królewskiego
Muzeum Archeologiczne – Mieszczące się w dawnej gospodzie Prowansji muzeum gromadzi oryginalne artefakty ze świątyń megalitycznych Malty i Gozo, w tym słynne figurki „Śpiącej Pani” i „Maltańskiej Wenus”.