---

Gibraltar to brytyjskie terytorium zamorskie leżące na południowym krańcu Półwyspu Iberyjskiego, strategicznie położone nad Cieśniną Gibraltarską łączącą Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim. Zajmuje niewielką powierzchnię zaledwie ok. 6,8 km² i graniczy bezpośrednio z Hiszpanią.Funkcjonuje jako jedno miasto-państwo.

---

Historia

Historia Gibraltaru to przede wszystkim dzieje rywalizacji mocarstw o kontrolę nad skrajnie strategicznym przesmykiem łączącym Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim.

Starożytność: Filary Heraklesa

• W mitologii greckiej i rzymskiej Skała Gibraltarska (wraz ze skałą Jebel Musa w Maroku) tworzyła Filary Heraklesa – fizyczny i symboliczny koniec znanego świata (Non Plus Ultra).
• Mimo braku stałych osad, Fenicjanie, Kartagińczycy i Rzymianie używali tutejszych jaskiń (m.in. Jaskini Gorhama) jako miejsc kultu i schronień żeglarskich.

Okres islamski (711–1462)

• W 711 roku wodz berberyjski Tarik ibn Zijad przeprawił się z Afryki do Europy i założył tu przyczółek do podboju Półwyspu Iberyjskiego.
• Od jego imienia skałę nazwano Dżabal Tarik (Góra Tarika), co z czasem przekształciło się w nazwę Gibraltar.
• Muzułmanie wznieśli tu pierwszą twierdzę (zamek mauretański, którego wieża stoi do dziś) i kontrolowali teren przez ponad 700 lat.

Panowanie hiszpańskie (1462–1704)

• W 1462 roku, podczas Rekonkwisty, wojska kastylijskie odbiły Gibraltar.
• Król Karol V polecił mocno ufortyfikować miasto, przekształcając je w potężną twierdzę chroniącą południe Hiszpanii przed piratami berberyjskimi

Przejęcie przez Brytyjczyków i Traktat w Utrechcie (1704–1713)

• Podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej w 1704 roku połączona flota brytyjsko-holenderska pod dowództwem admirała George’a Rooke’a zdobyła Gibraltar.
• Na mocy Traktatu w Utrechcie (1713) Hiszpania oficjalnie przekazała Gibraltar Koronie Brytyjskiej „na zawsze”.

Wielkie Oblężenie (1779–1783)

• Podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych połączone siły hiszpańsko-francuskie przez niemal 4 lata bezskutecznie oblegały Gibraltar.
• Brytyjczycy wykopali wówczas wewnątrz skały słynne Tunele Wielkiego Oblężenia, które pozwoliły im obronić pozycję i utrzymać terytorium.

II wojna światowa i polski akcent (1939–1945)

• Gibraltar pełnił kluczową rolę jako baza Royal Navy i lotnisko kontrolujące ruch na Morzu Śródziemnym. Ludność cywilną ewakuowano, a wewnątrz skały wykuto ponad 50 km tuneli na potrzeby sztabów i szpitali.
• 4 lipca 1943 roku doszło tu do katastrofy lotniczej, w której zginął premier RP i Naczelny Dowódca Polskich Sił Zbrojnych gen. Władysław Sikorski.

Czas współczesny i sprawa suwerenności

• Po wojnie Hiszpania (szczególnie pod rządami gen. Franco) wielokrotnie domagała się zwrotu Gibraltaru, doprowadzając do całkowitego zamknięcia granicy w latach 1969–1985.
• W referendach w 1967 i 2002 roku mieszkańcy Gibraltaru przytłaczającą większością głosów (ponad 98%) odrzucili propozycję wspólnej lub hiszpańskiej suwerenności, opowiadając się za pozostaniem przy Wielkiej Brytanii.

---

Co zobaczyć na Gibraltarze

Oto najważniejsze miejsca i atrakcje, które warto zobaczyć:

1. Rezerwat Przyrody na Skale Gibraltarskiej – Na szczyt można wjechać kolejką linową Gibraltar Cable Car z stacji Gibraltar Cable Car lub wejść pieszo

• Magoty gibraltarskie -Jedyna dziko żyjąca populacja małp w Europie. Spotkasz je na całej Skale (szczególnie w okolicach Apes’ Den). Warto pamiętać, by ich nie karmić i uważać na rzeczy osobiste.
• Jaskinia Św. Michała: Imponująca jaskinia naturalna z gigantycznymi stalaktytami i stalagmitami. Obecnie zainstalowano w niej widowiskowe, wielobarwne podświetlenie oraz oprawę dźwiękową
• Most Wiszący Windsor (Windsor Suspension Bridge): 71-metrowy podwieszany most rozciągnięty nad 50-metrową przepaścią, oferujący świetne widoki na zatokę.
• Szklany taras widokowy (Skywalk): Platforma ze szklaną podłogą wybudowana na wysokości ponad 340 m n.p.m., oferujący piękne widoki na miasto i zatokę.
• Tunele Wielkiego Oblężenia: edno z najbardziej imponujących osiągnięć inżynierii wojskowej XVIII wieku. Wydrążone ręcznie (za pomocą kilofów, młotów i prochu strzelniczego) w latach 1782–1783 przez brytyjskich saperów pod dowództwem sierżanta Williama Ince’a, by umożliwić ostrzał artyleryjski wojsk hiszpańsko-francuskich.
• Tunele z II Wojny Światowe: Ogromny labirynt podziemnych korytarzy liczący ponad 50 kilometrów. W trakcie wojny Skała stała się podziemnym miastem, w którym mogło chronić się do 16 000 żołnierzy. Mieściły się tu koszary, szpital, elektrownia, piekarnia oraz magazyny amunicji.Trasy turystyczne prowadzące przez autentyczne sale sztabowe, wystawy poświęcone Operacji Tracer oraz przygotowaniom do alianckiego lądowania w Północnej Afryce (Operacja Torch).

2. Zabytki Historyczne i Militarne

• Zamek Moryski (Moorish Castle): Forteca wzniesiona przez Marynidów w XIV wieku (ok. 1333 r.), będąca świadectwem muzułmańskiej obecności na Półwyspie Iberyjskim. Najbardziej charakterystyczną częścią jest Wieża Hołdu (Tower of Homage), na której do dziś powiewa brytyjska flaga. Na murach zamku wciąż widoczne są ślady po kulach armatnich z czasów licznych oblężeń.
• Bateria O’Hara: Położona na najwyższym punkcie Skały (426 m n.p.m.). Nazwana na cześć gubernatora Charlesa O’Hary.
• Nelson’s Anchorage i Działo 100-tonowe: Mieszczące jedno z zaledwie dwóch zachowanych na świecie XIX-wiecznych dział Armstronga o wadze 100 ton (drugie znajduje się na Malcie). Działo montowano z myślą o ochronie brytyjskiej bazy przed nową generacją włoskich pancerników.
• Bateria Hardinga
• Mury Karola V: XVI-wieczne mury obronne wzniesione za panowania cesarza Karola V, mające chronić Gibraltar przed atakami piratów berberyjskich (w tym słynnego Barbarossy).
• Cmentarz Trafalgar: Kameralny, zabytkowy cmentarz położony tuż za bramą Charles V Wall. Choć spoczywa tu niewielu uczestników samej bitwy pod Trafalgarem (1805 r.), miejsce jest z nią ściśle powiązane – uszkodzone okręty admirała Nelsona zawinęły do Gibraltaru tuż po starciu.
• Amerykański Pomnik Wojenny (American War Memorial): Monumentalna brama wzniesiona w miejskich murach obronnych na pamiątkę współpracy marynarki wojennej USA i Wielkiej Brytanii w trakcie I wojny światowej.
• Stare Miasto i Port:
  • Main Street – tętniąca życiem ulica handlowa pełna sklepów wolnocłowych, brytyjskich pubów oraz architektury łączącej styl kolonialny, brytyjski i śródziemnomorski.
  • Ocean Village – nowoczesna marina wypełniona luksusowymi jachtami, restauracjami, kawiarniami i pływającym hotelem-kasynem. To doskonałe miejsce na wieczorny spacer i kolację nad wodą. Z mariny Ocean Village regularnie odpływają łodzie na rejsy po Zatoce Gibraltarskiej, gdzie bardzo często można obserwować dzikie delfiny
• Południowy i Północny Krańce Gibraltaru:
  • Europa Point – najdalej na południe wysunięty punkt Gibraltaru.Znajduje się tu charakterystyczna latarnia morska, meczet Ibrahima al-Ibrahima oraz punkty widokowe, z których przy dobrej widoczności doskonale widać Afrykę
  • Latarnia morska Europa Point: najdalej wysunięty na południe kraniec Gibraltaru. Została wzniesiona w latach 1838–1841 i jest jedyną latarnią morską zarządzaną przez brytyjską organizację Trinity House położoną poza Wyspami Brytyjskimi.
  • Pas startowy lotniska w Gibraltarze – unikalne miejsce na skalę światową, gdzie główna ulica piesza i samochodowa (Winston Churchill Avenue) przecina pas startowy działającego lotniska.

Wskazówka odnośnie zwiedzania:

Większość obiektów militarnych położonych na terenie rezerwatu (Zamek Moryski, Tunele Wielkiego Oblężenia, Tunele z II Wojny Światowe, Bateria O’Hara) jest objęta jednym wspólnym biletem wstępu do Gibraltar Nature Reserve. Bilet 30GBP/ok. 155PLN

---

Dojazd

Istnieją dwa sposoby na dotarcie na Gibraltar.

1. Lot z Poznania (POZ) do Malagi (AGP) linią Ryanair lub z kilku innych miast polski linią WizzAir. Następnie dojazd z lotniska lub głównego dworca w Maladze do miejscowości La Línea de la Concepción (przystanek znajduje się kilkaset metrów od pieszej granicy z Gibraltarem). Mimo że Gibraltar jest terytorium brytyjskim, przejście graniczne z Hiszpanią odbywa się na podstawie dowodu osobistego lub paszportu (dla obywateli UE).
2. Do Gibraltaru dostaniemy się tylko z przesiadką w UK. Gibraltar obsługuje połączenia z kilkoma miastami w UK dzięki linii lotniczej easyJet.

---

Pogoda