Ajt bin Haddou
Ajt bin Haddu (Aït Benhaddou) to zabytkowa, ufortyfikowana osada (ksar) w południowym Maroku, leżąca u podnóża Wysokiego Atlasu, około 30 km od Ouarzazate. Jest jednym z najbardziej znanych i najlepiej zachowanych przykładów tradycyjnej południowomarokańskiej architektury z gliny i słomy (gliniane budownictwo glinobitki i cegły suszonej).
Historia
Osada powstała najprawdopodobniej w XI wieku jako strategiczny punkt na dawnym szlaku karawanowym łączącym Marrakesz z Afryką Zachodnią (Timbuktu). Karawany przewoziły tędy złoto, kość słoniową, sól, pióra strusie oraz niewolników. Z północy na południe karawany przewoziły tkaniny, broń, wyroby metalowe i daktyle.
Wraz z rozwojem handlu morskiego oraz europejską kolonizacją Afryki Zachodniej w XIX wieku, transsaharyjskie szlaki karawanowe stopniowo traciły na znaczeniu.
Ajt bin Haddu zachowało jednak lokalne znaczenie strategiczne. Osada prowadzona przez wpływowy klan Aït Aïssa mieściła na samym szczycie wzgórza wzmocniony spichlerz zbiorowy (agadir), w którym przechowywano ziarno i kosztowności na wypadek oblężenia przez sąsiednie plemiona.
W pierwszej połowie XX wieku obszar ten przeszedł pod kontrolę Thamiego El Glaoui, słynnego „Paszy Marrakeszu”, który współpracował z francuskimi władzami kolonialnymi i wybudował w okolicy sieć potężnych kasb.
Gdy Maroko uzyskało niepodległość w 1956 roku, tradycyjna struktura plemienna zaczęła ulegać zmianie. Rzeka Ounila wysychała przez większą część roku, a życie w surowych, glinianych domach bez bieżącej wody i prądu stawało się trudne.
Większość rodzin stopniowo opuściła stary ksar i przeniosła się na drugi brzeg rzeki, budując nowoczesną wieś z betonu i cegły wzdłuż nowej drogi asfaltowej. Dzisiaj wewnątrz dawnego ksaru mieszkają zaledwie pojedyncze rodziny.
Era Hollywood
Druga połowa XX wieku przyniosła osadzie całkowicie nową rolę:
- 1962: Reżyser David Lean nakręcił tu częściowo Lawrence’a z Arabii, co otworzyło dolinę dla międzynarodowych ekip filmowych.
- 1987: Ajt bin Haddu zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co zatrzymało degradację konstrukcji z suszonej gliny i zapewniło środki na ich systematyczną konserwację.
- 1998: kręcono tu Mumię. Ciekawostka: Okolice Ouarzazate i Ajt bin Haddu udawały w filmie m.in. starożytne egipskie miasto Hamunaptra.
- 1999: kręcono Gladiatora. W Ajt bin Haddu powstał specjalny arena-gladiatorów z suszonej gliny,gdzie kręcono sceny z pierwszych walk Maximusa na prowincji
- 2004: Królestwo Niebieskie. Krajobrazy i ksar posłużyły jako tło dla historycznych miast Bliskiego Wschodu.
- 2012: Gra o Tron. Ksar Ajt bin Haddu posłużył jako żółte miasto Yunkai w Zatoce Niewolniczej.
Co zwiedzać
Ksar składa się z wielu ściśniętych blisko siebie tradycyjnych domów oraz obronnych wież (kasb), otoczonych wspólnymi murami obronnymi. Na samym szczycie wzgórza znajdują się ruiny dawnego spichlerza zbiorowego (agadir)
Ajt Benhaddou – ufortyfikowany ksar.
Ufortyfikowana osada (ksar) z gliny i słomy Ajt bin Haddu z widocznym w tle pasmem górskim Wysoki Atlas.
Zbliżenie na tradycyjną obronną wieżę z gliny z bocznymi zdobieniami i gniazdem bocianim na szczycie, stanowiącą część kompleksu Ajt bin Haddu
Wewnątrz osady: wąska uliczka z widokiem na gliniane mury, zdobione wieże (kasby) oraz charakterystyczne detale berberyjskiej architektury z suszonej gliny i słomy.
Uliczka ze straganami rzemieślniczymi i pamiątkami położona wewnątrz ufortyfikowanej osady (ksar) Ajt bin Haddu
Co warto robić
Do Ajt bin Haddu najlepiej wybrać się rano. Wtedy przejdziemy przez rzekę Ounila, jeśli jej stan jest niski. Miejscowi układają wtedy kamienie i worki z piaskiem z jednego brzegu na drugi.
Tworzone są mosty z kamieni i worków z piasku gdy stan w rzece jest niski.
Dolina Ounila (Vallée d’Ounila): Trasa prowadząca do Ajt bin Haddu z północy usiana jest spektakularnymi wąwozami, gajami oliwnymi i ruinami mniejszych glinianych osad. Można zwiedzać dolinę.
Kasba Telouet: Znajdująca się około 45 km na północ dawna rezydencja potężnego rodu El Glaoui. Z zewnątrz wygląda na opuszczoną i zniszczoną, ale jej wnętrza skrywają niezwykle bogate mozaiki, stiuki i rzeźbione drewno cedrowe.
Warzazat (Ouarzazate) – miasto oddalone o 30 km od Ajt bin Haddou. Miasto nazywane „bramą pustyni” i marokańskim Hollywood. Warto tam zobaczyć Kasbę Taourirt (dawny pałac w centrum miasta) oraz Atlas Film Studio (jedne z największych studii filmowych na świecie, gdzie można zwiedzać zachowane dekoracje filmowe z Gladiatora, Asterixa i Obelixa czy Mumii).
Dojazd
Do Ajt bin Haddu najłatwiej dostać się z dwóch głównych punktów wypadowych w Maroku: Marrakeszu (skąd rusza większość turystów) lub Warzazat (bramy południa, oddalonej zaledwie o 30 km).
Z Marrakeszu biura podróży oferują pełno jednodniowych wycieczek zorganizowanych. Wycieczka łączy Warzazat z Ajt bin Haddu. Odległość to ok. 180km. Czas jazdy to 4godziny. Koszt od 25 do 40€
Inną opcją jest wynajęcie samochodu. Możemy się zatrzymywać gdzie chcemy.
Z Quararzate jest tylko 30 km. Możemy dojechać taxi zbiorową. Kurs z innymi pasażerami kosztuje 20MD/ok.8PLN za miejsce.
Pogoda
Zobacz również
